Veelgestelde vragen
Wat is verduurzaamd hout?
Hoe duurzaam is hout van nature?
Hoe lang blijft verduurzaamd hout goed?
Waarom is verduurzaming nodig?
Moet verduurzaamd hout worden onderhouden?
Hoe kun je zien dat je goed verduurzaamd hout koopt?
Zijn alle houtsoorten even goed te verduurzamen?
Wat is het voordeel van verduuzaamd hout ten opzichte van andere materialen?
Is verduurzaamd hout veilig?
Wat zegt de bouwregelgeving over verduurzaamd hout?
Wat te doen met afvalhout?
Welke verduurzamingsmiddelen worden gebruikt?
Is gecreosoteerd hout toegestaan?
Is CCA verduurzaamd hout toegestaan?
1. Verduurzaamd hout is hout dat door toepassing van een verduurzamingsmiddel langdurig wordt beschermd tegen aantasting door schimmels, insecten en bacteriën.
Wanneer een houtsoort van nature weinig duurzaam is (of wanneer er veel spinthout aanwezig is) èn bouwkundige maatregelen niet kunnen garanderen dat het vochtgehalte altijd lager blijft dan 20% - zodat schimmelaantasting daardoor wordt voorkomen - moet hout kunstmatig worden verduurzaamd. Dat geldt zeker voor allerlei buitentoepassingen zoals hout dat in contact komt met de grond of met water.
2. Hoe duurzaam is hout van nature?
De natuurlijke duurzaamheid van hout hangt sterk af van de houtsoort en de verhouding tussen de aandelen kernhout en spinthout. De duurzaamheidklassering waarin houtsoorten zijn ingedeeld is gebaseerd op de weerstand van het kernhout tegen schimmelaantasting maar zegt niets over de weerstand tegen insectenaantasting.
Spinthout is nooit duurzaam. Dat geldt ook voor het spinthout van (tropisch) hardhout.
Niet alle tropische houtsoorten hebben een grote natuurlijke duurzaamheid. Europese loofboomsoorten worden soms aangeduid als Europees hardhout (naar het Engelse hardwood voor loofhout), maar alleen het kernhout ervan is duurzaam (bijv. eik).
3. Hoe lang blijft verduurzaamd hout goed?
Afhankelijk van het soort verduurzaming en ook de gewenste gebruiksduur kan dat meerdere decennia zijn.
Als vuistregel kan worden gesteld dat verduurzaamd hout in dezelfde omstandigheden ca. vijf keer zo lang mee gaat als onbehandeld hout.
Voor projecten kunnen projectgaranties worden gegeven.
4. Waarom is verduurzaming nodig?
Als hout van nature niet duurzaam genoeg is om in een toepassing de gewenste levensduur te garanderen is verduurzaming noodzakelijk. De stelregel is: verduurzamen moet, maar alleen daar waar nodig.
Net als alle andere materialen is ook hout niet een eeuwigdurende gebruiksduur gegeven. Zoals roest, corrosie, slijtage, verwering bij andere materialen horen, zo hoort schimmelaantasting bij hout: het is een natuurlijk afbraakproces dat, net als bij andere materialen, vooral in contact met vocht leidt tot aantasting. En net als bij andere materialen is een verduurzamende behandeling nodig om een verlengde gebruiksduur mogelijk te maken.
5. Moet verduurzaamd hout worden onderhouden?
Het is voor de weerstand tegen aantasting niet nodig om verduurzaamd hout later nog te behandelen. Verduurzaamd hout is onderhoudsvrij. Maar het oog wil ook wat. Na verloop van tijd zal ongeschilderd hout van kleur veranderen door de invloed van het ultraviolet in het zonlicht en op vochtige plaatsen kan een groene algenaanslag ontstaan.
Dat kan worden voorkomen of verwijderd door te kiezen uit het brede scala van kleurafwerkproducten, cleaners of refreshers dat bij de vakhandel, tuincentra of bouwmarkten te koop is.
6. Zijn alle houtsoorten even goed te verduurzamen?
Er zijn biologische verschillen in de opbouw van het hout die maken dat niet elke houtsoort even goed houtverduurzamingsmiddel opneemt. Kernhout is bij geen enkele houtsoort goed indringbaar. Verduurzamingsmiddel dringt bij vurenhout niet dieper in dan een paar millimeter. Bij het spinthout van grenen, lariks, douglas en inlandse eik is indringing van meerdere cm. gebruikelijk. Amerikaanse eik daarentegen gedraagt zich weer meer als vurenhout.
Dat hoeft allemaal geen probleem te zijn zolang het hout maar niet beschadigt of inscheurt door droging of 'werken'. Dan kan namelijk alsnog onbehandeld spinthout bloot komen te liggen voor aantasting door schimmels.
7. Wat is het voordeel van verduurzaamd hout ten opzichte van andere materialen?
Hout is de enige hernieuwbare grondstof: duurzaam bosbeheer zorgt ervoor dat er nooit meer hout wordt geoogst dan er bijgroeit. Het is bovendien het materiaal dat de minste energie kost om van grondstof een eindproduct te maken.
Verduurzaming zorgt voor een nog langduriger opslag van de CO2 die tijdens de groeifase in het bos is opgeslagen. Hout heeft een grote sterkte bij laag gewicht, is veerkrachtig, neemt vocht op en staat het ook weer af, is vrijwel ongevoelig voor temperatuurwisselingen en voelt ook in de winter nog warm aan. Hout heeft geluidabsorberende eigenschappen en een grote weerstand tegen aantasting door chemische stoffen.
En tot slot is het makkelijk en met eenvoudige gereedschappen te bewerken.
8. Is verduurzaamd hout veilig?
Hout dat professioneel is verduurzaamd is veilig toe te passen. Misverstanden hierover ontstaan soms omdat eigenschappen van het middel waarmee hout wordt verduurzaamd ten onrechte ook worden toegeschreven aan het hout dat met dat middel werd behandeld. Allerlei studies in binnen- en buitenland hebben aangetoond dat verduurzaamd hout veilig is voor gebruik in speeltoestellen, in groente- en siertuinen, picknicktafels en -banken, pergola's, compostbakken, bloembakken, schuttingen e.d.
Evenals bij het verwerken van andere bouwmaterialen moeten handschoenen worden gebruikt en in professionele situaties waar veel hout wordt verwerkt is ook oogbescherming en gebruik van een stofmasker standaard praktijk. Epidemiologisch onderzoek over vele jaren bij medewerkers van houtverduurzamingsbedrijven en houtbewerkers toonden aan dat bij hen niet meer en niet minder ziektes voorkomen dan bij andere beroepsgroepen.
Gebruik roestvrij bevestigingsmateriaal als spijkers en schroeven omdat het anders kan gebeuren dat na verloop van jaren het hout nog in prima conditie is terwijl de bevestigingsmaterialen al zijn verroest.
9. Wat te doen met afvalhout?
Verduurzaamd hout dat niet meer opnieuw is te gebruiken en dat wordt afgedankt kan met het bouw- en sloopafval of met het grof huisvuil worden meegegeven dan wel op de gemeentewerf worden bezorgd. Via inzamelaars en verwerkers van afvalhout wordt allerlei afvalhout gesorteerd en opgewerkt in materiaal dat voor verschillende eindgebruikers geschikt is. Dat kan zowel de plaatmaterialenindustrie zijn, als binnen- of buitenlandse producenten van energie.
Evenzo vindt verbranding plaats in verbrandingsinstallaties van afvalverwerkers of de cementindustrie. Het is gebleken dat er dankzij geavanceerde rookreinigingstechnieken geen nadelige invloed is van het mee-verbranden van oud verduurzaamd hout. De as blijft even herbruikbaar.
Net als ander behandeld hout - geverfd, gelakt, gecoat, verlijmd - moet verduurzaamd hout niet in de open haard worden verbrand.
Verbranden is de eindgebruiksoptie waarmee de in het hout opgeslagen energie wordt teruggewonnen.
10. Welke verduurzamingsmiddelen worden gebruikt?
In Nederland worden alleen middelen gebruikt die ná beoordeling op grond van een wettelijke toelatingsbesluit zijn toegelaten. De beoordeling gebeurt door het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen die kijkt of er geen onaanvaardbare schadelijke nevenwerkingen zijn van het gebruik van het middel in de beoogde houttoepassingen.
Daarbij wordt steeds meer gewerkt op basis van Europees aanvaarde normen en criteria om zeker te stellen dat milieu en gezondheid geen onaanvaardbare risico's ondervinden.
Periodiek wordt die beoordeling herhaald om bij te kunnen blijven met de nieuwste inzichten. Hout dat in Nederland is verduurzaamd is daarom veilig.
11. Is gecreosoteerd hout toegestaan?
De facts:
Gecreosoteerd hout is in Europa (dus ook in Nederland) met ingang van 30 juni 2003 wèl toegestaan:
mits in een vacuüm/druk installatie behandeld met een creosootolie die minder dan 50 ppm benzo-a-pyreen en minder dan 3% met water extraheerbare fenolen bevat.
voor (Europese richtlijn 2001/90): spoorbielzen, telefoon/elektriciteitspalen,omheiningen, agrarische doeleinden (bijv. (fruit)boompalen en in haveninstallaties en waterwegen.
door uitsluitend professionele gebruikers.
en ook is toegelaten:
Gecreosoteerd hout dat vóór 30 juni 2003 is gecreosoteerd - ongeacht de samenstelling van de creosootolie - als dat hout als tweedehands product voor hergebruik in de handel wordt gebracht.
Nieuw en tweedehands gecreosoteerd hout is in Europa (dus ook in Nederland) met ingang van 30 juni 2003 niet toegestaan:
• binnen gebouwen, ongeacht de bestemming;
• in speelgoed;
• op speelplaatsen;
• in parken, tuinen en andere voorzieningen voor recreatie en vrijetijdsbesteding buitenshuis, maar alléén als daar het gevaar bestaat dat dit hout regelmatig met de huid in aanraking komt;
• voor de vervaardiging van tuinmeubilair, zoals picknicktafels;
• voor de vervaardiging, het gebruik en de hernieuwde behandeling:
• kweekbakken;
• verpakkingen die in aanraking kunnen komen met voor menselijke en/of dierlijke voeding bestemde onbewerkte producten, tussenproducten of eindproducten;
• ander materiaal dat de hierboven genoemde producten kan verontreinigen.
Nederlandse afwijkingen: *)
Vanaf 13 maart 2003 mag gecreosoteerd hout in Nederland ook niet worden toegepast in contact met oppervlakte- of grondwater. (mèt toestemming Europese Commissie 2002/884/EC)
12. Is CCA verduurzaamd hout toegestaan?
In Nederland wordt, net als in de rest van Europa, het verduurzamingsmiddel CCA niet meer gebruikt en komt er dus ook geen nieuw CCA-hout op de markt.
Bestaande toepassingen:
Hout dat vóór 30 september 2007 in gebruik of in de handel was mag op zijn plaats blijven en verder worden gebruikt tot het einde van zijn levensduur.
Tweedehands gebruik van zulk hout is toegestaan voor de sinds 30 juni 2004 toegelaten toepassingen:
• voor de utiliteitsbouw;
• voor bruggen;
• als constructiehout in zoetwatergebieden en in brak water, bv. voor aanlegsteigers en bruggen;
• voor geluidsbarrières;
• voor lawineweringen;
• voor veiligheidshekken en vangrails langs snelwegen;
• als afrasteringspalen van rond naaldhout zonder bast, voor de veeteelt
• voor steunmuren;
• voor telefoon- en elektriciteitspalen;
• als ondergrondse dwarsliggers.
Niet toegestaan:
• voor de woningbouw, ongeacht het doel;
• voor toepassingen waarbij gevaar van herhaald huidcontact bestaat;
• in zee;
• voor landbouwdoeleinden, m.u.v. gebruik als afrasteringspalen voor de veeteelt:
• voor toepassingen waarbij het behandelde hout in contact kan komen met halffabrikaten of eindproducten die bestemd zijn voor menselijke of dierlijke consumptie.